In de voorbije raadsperiode, de vier jaar met het motto ‘bouwkranen in de stad’, kwam niets van de grond in Gouda. Ja, een piepklein buurtje achter de spoorlijn bij wijze van noodgreep omdat de bouw van kantoren niet doorging. Wat de inwoners wel volop zagen waren foto’s van stadsbestuurders die intentieverklaringen ondertekenden en die lachend het glas hieven onder een bouwbord. Van de intenties hoorde je later niets meer en het bord verdween zodra vaststond dat de geschetste woningen geen klanten lokten.
Om in aanmerking te komen voor bouwen in de Zuidplaspolder, waar van het rijk dertigduizend woningen mogen komen, was Gouda genoodzaakt aansluiting te zoeken bij één of meer andere gemeenten, dat was duidelijk.
Mijn bestuurders kennende, voorzag ik een beschamende vertoning. Een mallotige balts met verkeerde diersoorten. Een opgedirkte flirt met schichtige buurmeisjes. Voor samengaan met Waddinxveen zouden de dames en heren al te schijterig zijn, verwachtte ik. Laat staan dat ze het hele rijtje gemeenten langs de Gouwe zouden durven vragen om een commune te stichten, lightrail-city. In het college zat geen liefhebber van modeltreintjes meer. Nee, het zou – triest maar waar – uitdraaien op een gooi naar Reeuwijk. Of Moordrecht. Of allebei. Alsof dat bestuurskracht opleverde. Tot een fusie zou het nooit komen. Het zou allemaal nog het meeste lijken op een pedofiele aanranding.
Gelukkig sloeg ik de plank finaal mis.
Daar verraste het stadsbestuur mij zowaar met dúrf! Daar sloeg het zomaar twee achterwaartse stappen over! Daar leek het warempel te begrijpen hoe fusies werken! Normaal is een fusie iets tussen partijen van gelijke grootte. Maar een kleintje kan proberen een grotere te versieren. Ook al zal de benaderde lummel gniffelen om de eigendunk van het ukkie, hij zal zich toch een beetje vereerd voelen - en het brutale opdondertje kan met zijn bravoure een paar leuke wensen vervuld krijgen.
Ach wat lacht mij als burger nu allemaal toe! Een wereldhaven in plaats van treurig-lege grachten. Geen pijpententoonstelling of sullig verzetsmuseum (alsof verzet tegenwoordig geen terrorisme heet), maar een volkenkundig en een natuurmuseum om trots op te zijn. Witte de With in plaats van de Stadsgalerie. Museum Boijmans. Een échte stadsschouwburg in plaats van een dorpse voorziening voor cabaretiers en het theater van de lach. En binnen een paar jaar de flitsende metroverbinding waarnaar we zo lang hebben uitgezien.
Morgen lekker naar Blijdorp.
oktober 2006
oktober 16, 2006
juli 06, 2006
Historische woorden
Met woorden wek je geschiedenis tot leven. Dezer dagen verschenen er een paar op het Goudse pand Westhaven 17. De gevel van het enigszins vervallen herenhuis is opgeknapt en nu staat daar ineens in heldere, sierlijke krulletters: Den Engel - Anno 1357.
Heeft de eigenaar het streekarchief bezocht? Bladerde hij in het onvolprezen werk van Gouda's vroegere hbs-leraar dr. C.J. Matthijs? Las hij diens handgeschreven folianten met eigendomsoverzichten van zowat alle percelen in de binnenstad? Trof hij het bewuste jaartal aan met de vermelding dat er destijds iemand op de plaats van zijn huis leefde in een pand genaamd Den Engel?
De pui van het huidige pand aan de Westhaven stamt uit de eervorige eeuw, ouder zal het niet zijn. De rest van het huis, afgezien van de fundamenten misschien, staat er ook niet langer dan de meeste andere huizen aan de gracht. Dertien-zeven-en-vijftig! Daarmee zou Gouda ineens een véél ouder intact gebleven pand bezitten dan iemand wist. Twee eeuwen zichtbare geschiedenis erbij. Een paar vakkundig door de meesterschilder aangebrachte woordjes. Klaar.
Een ander staaltje van eigenbelang dienend historisch woordgebruik valt deze dagen te zien in de krant, in artikelen over de bouw van een nieuw cursusgebouw voor de Muziekschool en de Werkschuit aan de Jeruzalemstraat. Volgens het gemeentelijke voornemen moet het Raoul Wallenbergplantsoen voor dit gebouw verdwijnen. In persberichten rept de gemeente met geen woord over dat plantsoen.
In plaats van te melden wat verdwijnt, krijgen de liefhebbers van oud Gouda een van vet druipend kluifje toegeworpen. De gemeente gaat bouwen op de plaats van het vroegere klooster van de collatiebroeders. ‘Een locatie bij uitstek waar bezoekers de geschiedenis van de stad kunnen beleven.’ Een prachtige plek voor cultuur, en historie vormt het uitgangspunt voor de nieuwbouw, aldus de gemeente. Wie de berichten oppervlakkig leest zou denken dat het oude klooster opnieuw wordt opgetrokken.
Als geschiedenis een kwestie is van gekrulde letters en zelfingenomen woorden, moeten we dan niet Desiderius Erasmus volledig in Gouda's stadshistorie inlijven? Voorwenden dat Dirk Volkertszoon Coornhert een volbloed Gouwenaar was? Liegen hoeft niet, selecteren wat je uitkomt is meestal voldoende.
juli 2006
april 28, 2006
Koude kunstjes
Je kunt bijvoorbeeld ongedierte uit de ramen laten kruipen. Vreeswekkende torren met scharende tentakels, wreed gekrulde en gemeen gepunte achterlijven, gepantserde leden en geschubde lullen. Je kunt ook oudburgemeesters in de vensters projecteren. Raamgrote koppen die grimassen naar het publiek.
Of het Goudse stadhuis veranderen in een machinekamer. Tandraderen draaien, palletjes verschieten, lopende banden knarsen en uit denkbeeldige gaten ontsnapt stoom. Met een geluidsband vol hels dreunend gestamp, hees sissen en schril gefluit. Of een apenrots van het gebouw maken. Er overal beesten tegenop laten klauteren, behendige dieren die elkaar achterna zitten, vastgrijpen, copuleren en schijnbaar met hun uitwerpselen naar de kijker smijten.
Je zou de suikertaart die het stadhuis van nature is kunnen laten smelten. Langzaam laten afkalven onder het aannemen van steeds bedorvener kleuren, met geluid van smeltend ijs of het gorgelen en rochelen van een half verstopt afvoerputje. Je zou het gebouw kunnen veranderen in een opzichtige reclamezuil met telkens veranderende, schurkachtig reclameboodschappen. Een orgie van kapitalistische grofheid en zelfverheerlijking, onze eigen maatschappij, ons alledaags proletendom.
Een bordeel zou ook kunnen. Een donkerlila tempel met diffuus verlichte rode ramen waaruit voluptueuze dames, zwaar opgetut hun schaamteloos omhoog geduwde, bleek uit hun kleding puilende tieten laten zien.
Ach, eigenlijk is alles beter dan we sinds twee jaar gewend zijn van de zich kunstenaar noemende Fransman Patrice Warrener. Maar hoop doet leven. Het is nog geen Kerstmis en voor de nieuwe directeur van de Stichting Marketing Gouda vormt Anton Pieck misschien niet de absolute artistieke wereldtop.
april 2006
Of het Goudse stadhuis veranderen in een machinekamer. Tandraderen draaien, palletjes verschieten, lopende banden knarsen en uit denkbeeldige gaten ontsnapt stoom. Met een geluidsband vol hels dreunend gestamp, hees sissen en schril gefluit. Of een apenrots van het gebouw maken. Er overal beesten tegenop laten klauteren, behendige dieren die elkaar achterna zitten, vastgrijpen, copuleren en schijnbaar met hun uitwerpselen naar de kijker smijten.
Je zou de suikertaart die het stadhuis van nature is kunnen laten smelten. Langzaam laten afkalven onder het aannemen van steeds bedorvener kleuren, met geluid van smeltend ijs of het gorgelen en rochelen van een half verstopt afvoerputje. Je zou het gebouw kunnen veranderen in een opzichtige reclamezuil met telkens veranderende, schurkachtig reclameboodschappen. Een orgie van kapitalistische grofheid en zelfverheerlijking, onze eigen maatschappij, ons alledaags proletendom.
Een bordeel zou ook kunnen. Een donkerlila tempel met diffuus verlichte rode ramen waaruit voluptueuze dames, zwaar opgetut hun schaamteloos omhoog geduwde, bleek uit hun kleding puilende tieten laten zien.
Ach, eigenlijk is alles beter dan we sinds twee jaar gewend zijn van de zich kunstenaar noemende Fransman Patrice Warrener. Maar hoop doet leven. Het is nog geen Kerstmis en voor de nieuwe directeur van de Stichting Marketing Gouda vormt Anton Pieck misschien niet de absolute artistieke wereldtop.
april 2006
april 19, 2006
Zilverschim
Hoe lang geleden speelde de Ceteco-affaire? Wie weet nog waar hij over ging? Of dat Gouda er een bijrolletje in vervulde?
De Ceteco-affaire - ik fris de hersenen maar even op - handelde over het bankiertje spelen van de provincie Zuid-Holland. Dat min of meer illegale bedrijf leverde aardige winsten op totdat de firma Ceteco, een handelsonderneming die witgoed verkocht in Zuid-Amerika, over de kop ging. Het provinciebestuur wist overal van en waarschijnlijk droeg zelfs de minister van Binnenlandse Zaken er kennis van, maar toen het mis ging was vooral uitvoerend ambtenaar Karel Baarspul de gebeten hond. Wekenlang figureerde hij op de voorpagina´s.
Omdat zijn foto in alle kranten stond, werd Baarspul op slag een bekende Gouwenaar. In zijn woonplaats wachtte hij de uitkomst af van het proces dat zijn werkgever tegen hem aanspande. Eerst als een wat stram voortbewegende schim in het straatbeeld, daarna als tijdelijk ober bij De Zalm. Tegenwoordig - lang na zijn ontslag en een gerechtelijke uitspraak - kom ik hem tegen als medewerker van de Krant van Gouda.
Aangezien Baarspul in zijn getuigenissen gewag maakte van een lening van Gouda aan de provincie, kwam ook de kaasstad in opspraak. Die lening was voornamelijk bedoeld om voor het rijk te verhullen dat Gouda flink had gespaard in de periode dat de stad extra rijksgeld kreeg als zogenaamd armlastige artikel 12-gemeente.
Het hele verhaal over de Ceteco-affaire is door Karel Baarspul beschreven in zijn roman Zilverpolder. Of beter: door ghostwriter Micha Kat, een journalist die jarenlang werkte voor NRC Handelsblad en die deze krant tegenwoordig met een website bestrijdt. Kat noemt zichzelf NRC-ombudsman.
Het mooie van een roman is zijn lange looptijd. Geen hond zal nog het officiële overheidsrapport over de Ceteco-affaire lezen. Zilverpolder daarentegen wordt nog regelmatig uitgeleend door de Goudse openbare bibliotheek. Ik kan het boek iedereen aanbevelen. Smullen is het.
Wel kleven aan de roman enkele manco´s. De personages zijn heel erg cliché. Vrouwen huilen, mannen troosten. Het tweede gebrek is dat de drijfveren van de realistische fictieschrijver Karel Baarspul niet uit de verf komen. Dacht hij de gemeenschap een goede dienst te bewijzen? Is hij de Eichmann die willekeurig welke opdracht zou hebben uitgevoerd? Na lezing van het boek is Baarspul schimmiger dan ooit. Een wat stijve man met de schouders hoog in zijn regenjas. Scherper wil het beeld niet worden.
april 2006
De Ceteco-affaire - ik fris de hersenen maar even op - handelde over het bankiertje spelen van de provincie Zuid-Holland. Dat min of meer illegale bedrijf leverde aardige winsten op totdat de firma Ceteco, een handelsonderneming die witgoed verkocht in Zuid-Amerika, over de kop ging. Het provinciebestuur wist overal van en waarschijnlijk droeg zelfs de minister van Binnenlandse Zaken er kennis van, maar toen het mis ging was vooral uitvoerend ambtenaar Karel Baarspul de gebeten hond. Wekenlang figureerde hij op de voorpagina´s.
Omdat zijn foto in alle kranten stond, werd Baarspul op slag een bekende Gouwenaar. In zijn woonplaats wachtte hij de uitkomst af van het proces dat zijn werkgever tegen hem aanspande. Eerst als een wat stram voortbewegende schim in het straatbeeld, daarna als tijdelijk ober bij De Zalm. Tegenwoordig - lang na zijn ontslag en een gerechtelijke uitspraak - kom ik hem tegen als medewerker van de Krant van Gouda.
Aangezien Baarspul in zijn getuigenissen gewag maakte van een lening van Gouda aan de provincie, kwam ook de kaasstad in opspraak. Die lening was voornamelijk bedoeld om voor het rijk te verhullen dat Gouda flink had gespaard in de periode dat de stad extra rijksgeld kreeg als zogenaamd armlastige artikel 12-gemeente.
Het hele verhaal over de Ceteco-affaire is door Karel Baarspul beschreven in zijn roman Zilverpolder. Of beter: door ghostwriter Micha Kat, een journalist die jarenlang werkte voor NRC Handelsblad en die deze krant tegenwoordig met een website bestrijdt. Kat noemt zichzelf NRC-ombudsman.
Het mooie van een roman is zijn lange looptijd. Geen hond zal nog het officiële overheidsrapport over de Ceteco-affaire lezen. Zilverpolder daarentegen wordt nog regelmatig uitgeleend door de Goudse openbare bibliotheek. Ik kan het boek iedereen aanbevelen. Smullen is het.
Wel kleven aan de roman enkele manco´s. De personages zijn heel erg cliché. Vrouwen huilen, mannen troosten. Het tweede gebrek is dat de drijfveren van de realistische fictieschrijver Karel Baarspul niet uit de verf komen. Dacht hij de gemeenschap een goede dienst te bewijzen? Is hij de Eichmann die willekeurig welke opdracht zou hebben uitgevoerd? Na lezing van het boek is Baarspul schimmiger dan ooit. Een wat stijve man met de schouders hoog in zijn regenjas. Scherper wil het beeld niet worden.
april 2006
april 11, 2006
Gaudí, Gouda
| De tegenwoordige toeristische bloei van Barcelona is voor een belangrijk deel te danken aan de gebouwen van Antoni Gaudí (1852-1926). Staande voor zijn Sagrada Familia dwalen mijn gedachten vanzelf naar het stadhuis van Gouda. Even barok. Net zo pompeus. Allebei van suiker met van alles erop gespoten. Is het zo gemakkelijk bezoekers te trekken? Een beetje buitenissigheid. Extravagante lef. Een knieval voor de volkse voorkeur voor tierelantijnen, ruches en glimmertjes. Kasteel De Haar te Haarzuilens met een heleboel extra Efteling erop en eraan - is dat alles? Als Gouda toeristen wil trekken, waarom verheft het dan niet zijn stadhuis tot standaard voor nieuwbouw? Te experimenteel? Een te groot waagstuk? Niks hoor. Mislukken de eerste pogingen, dan bied je niet-architecten de mogelijkheid om iets aan de gebouwen toe te voegen. Een oorlogsmonumentje met een drakendoder in een te krappe beha. Een Coornhert-gedenkteken. Een carillonnetje. Een mechanisch poppenspel. Een zelfportretje boven de kelderingang. Zo doet de tijd vanzelf zijn werk. Vormt zich vanzelf barok. Net als naar de gebouwen van Gaudí komen veel mensen kijken naar Gouda´s sprookjeskasteel, zijn eeuwenoude, telkens verder opgesmukte stadhuis. Dat pleit voor meer suikertaarten. Eén op de plek van het oude politiebureau. Een rijtje in de Rozendaal. Een groepje op het Bolwerk. Gaudí´s naar ontwerp van chocoladefabriek Steenland of suikerwerkmaker Schuttelaar, dat is wat Gouda nodig heeft. april 2006 |
maart 18, 2006
Kunstwerk
In Gouda staat een kunstwerk dat alleen in de winter functioneert. Het kan nog even worden bezichtigd, voordat de lente toeslaat.
Het gaat om een boom of struik in de Herenstraat. Kom je vanuit de Prins Hendrikstraat, dan zie je hem bijna direct rechts, tegen de blinde zijmuur van het eerste huizenblok. De naam van de kunstenaar ben ik even vergeten. Het is een vrouw. Ze stond onlangs weer in de krant.
Het kunstwerk begint onderaan ogenschijnlijk als een normale boom of struik. Het vertakt zich direct vanaf de grond. De stammetjes en de eerste verdere uitwaaieringen ogen eveneens gewoontjes. Ze zijn, zoals bij veel bomen, somber grijsgroen van kleur. Pas waar de boom of struik zich verliest in honderden takjes, voltrekt zich het kunstzinnige wonder. Dit is het beste te volgen als de zon schijnt.
Hogerop in de struik of boom verkleuren de takjes van donker en grauw naar fris groengeel. Het is het groenige geel dat twee seizoenen geleden reeds is aangegroeid. Vervolgens mengt zich dit geelgroen heel even met een zweempje oranje en dan gebeurt het.
De boom verdwijnt. De teergekleurde takken zijn opeens weg. Onzichtbaar. Foetsie. Opgelost in de achtergrond. Verzwolgen door de baksteen van de stadsvernieuwing.
En daar houdt het wonder niet op. Even hoger spat de boom alsnog uiteen in een fijne kroon van helder rood. Als het dezelfde boom is tenminste. Want de uitbundig wegspetterende rode lijntjes manifesteren zich los van de boom of struik, het saaie ding een eindje daaronder. De zwevende stralenkroon ontsnapt aan het dagelijkse houtgewas.
Ik las over de kunstenaar dat zij tegenwoordig triomfen viert in Japan. Vanwege het zenboeddhistische karakter van haar werk. Oosterlingen waarderen de elementen tijd, cyclische herhalingen en vergankelijkheid in haar oeuvre. Ook de onnadrukkelijke manier waarmee zij die elementen naar voren brengt spreekt hen aan.
Hoe heet ze ook alweer.
maart 2006
Het gaat om een boom of struik in de Herenstraat. Kom je vanuit de Prins Hendrikstraat, dan zie je hem bijna direct rechts, tegen de blinde zijmuur van het eerste huizenblok. De naam van de kunstenaar ben ik even vergeten. Het is een vrouw. Ze stond onlangs weer in de krant.
Het kunstwerk begint onderaan ogenschijnlijk als een normale boom of struik. Het vertakt zich direct vanaf de grond. De stammetjes en de eerste verdere uitwaaieringen ogen eveneens gewoontjes. Ze zijn, zoals bij veel bomen, somber grijsgroen van kleur. Pas waar de boom of struik zich verliest in honderden takjes, voltrekt zich het kunstzinnige wonder. Dit is het beste te volgen als de zon schijnt.
Hogerop in de struik of boom verkleuren de takjes van donker en grauw naar fris groengeel. Het is het groenige geel dat twee seizoenen geleden reeds is aangegroeid. Vervolgens mengt zich dit geelgroen heel even met een zweempje oranje en dan gebeurt het.
De boom verdwijnt. De teergekleurde takken zijn opeens weg. Onzichtbaar. Foetsie. Opgelost in de achtergrond. Verzwolgen door de baksteen van de stadsvernieuwing.
En daar houdt het wonder niet op. Even hoger spat de boom alsnog uiteen in een fijne kroon van helder rood. Als het dezelfde boom is tenminste. Want de uitbundig wegspetterende rode lijntjes manifesteren zich los van de boom of struik, het saaie ding een eindje daaronder. De zwevende stralenkroon ontsnapt aan het dagelijkse houtgewas.
Ik las over de kunstenaar dat zij tegenwoordig triomfen viert in Japan. Vanwege het zenboeddhistische karakter van haar werk. Oosterlingen waarderen de elementen tijd, cyclische herhalingen en vergankelijkheid in haar oeuvre. Ook de onnadrukkelijke manier waarmee zij die elementen naar voren brengt spreekt hen aan.
Hoe heet ze ook alweer.
maart 2006
maart 05, 2006
Dagdroom
Naarmate de overheid er meer reclame voor maakt, groeit mijn wantrouwen. Waarom kiezen wij een gemeenteraad?
Aan het leeuwendeel van de Goudse begroting komt geen gemeenteraad te pas. Geld voor armen en scholen moet strikt volgens rijksregels worden verdeeld. Ook de meeste andere uitgaven zijn gebonden aan voorschriften. Daar waar de rijksoverheid de gemeenten vrijlaat, handelt Gouda naar de richtlijnen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om te voorkomen dat rechtsongelijkheid met andere plaatsen ontstaat. Voor bijzondere gelden kan de gemeente tegenwoordig projectvoorstellen indienen bij de provincie of het rijk. Ook die moeten voldoen aan héél veel eisen. Geld voor wegonderhoud? De volgorde waarin stadsdelen aan de beurt komen berust op een technische beoordeling en met het inrichten van de straat bemoeien de bewoners zich rechtstreeks. Daar heb je ook geen gemeenteraad voor nodig. Al met al schat ik het aandeel van de begroting waarover de gemeenteraad echt zelf beslist op twee procent. Heeft het zin om daarvoor vijfendertig mensen te kiezen? Zodat zij op hun beurt vijf of zes dure wethouders boven de ambtelijke directie kunnen plaatsen?
En dan: wat valt er eigenlijk te kiezen? Telkens als tijdens de verkiezingsdebatten op Gouwestad een propagandafilmpje wordt vertoond, haasten de andere partijen zich te verklaren dat hetzelfde moois ook in hún programma staat. Dat die programma's er helemaal niet toe doen, bewijzen ook de voormalige raadsleden van de Goudse VVD. Ze werden om niks gedumpt en duiken nu vrolijk op bij andere partijen.
Niet alleen tussen de programma’s, ook tussen de raadsleden zit nauwelijks verschil. Bekijk ze maar eens. Ze komen allemaal uit dezelfde sociale klasse. Ze verdienen modaal tot tweemaal modaal. Echte rijken halen hun neus op voor het raadswerk, armen krijgen geen kans om op te klimmen binnen de partij. Raadsleden en kandidaat-raadsleden zijn ambtenaren en semi-ambtenaren. Qua persoonlijkheid zie je vooral strebers met een air van idealisme. Ze zijn ook te herkennen aan een behoorlijke eigendunk. Waar zij in de afgelopen jaren alle subsidies voor anderen hebben afgeschaft – ‘de gemeente hoeft uw hobby niet te bekostigen, kijkt u zelf maar hoe u de uitvoering van uw koor financiert, hoe u uw cursus bij de Werkschuit, uw buurtsamenkomst, uw bejaardenbijeenkomst, uw tentoonstelling betaalt’ - daar houden zij voor zichzelf en hun beschaafde werkje-in-de-vrije-tijd een mooie vergoeding in stand. Per persoon het jaarinkomen van een bijstandtrekker.
Nee, wie naar de stembus gaat, doet dat uit overwegingen van geloof. Geloof in een democratische dagdroom.
maart 2006
Aan het leeuwendeel van de Goudse begroting komt geen gemeenteraad te pas. Geld voor armen en scholen moet strikt volgens rijksregels worden verdeeld. Ook de meeste andere uitgaven zijn gebonden aan voorschriften. Daar waar de rijksoverheid de gemeenten vrijlaat, handelt Gouda naar de richtlijnen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om te voorkomen dat rechtsongelijkheid met andere plaatsen ontstaat. Voor bijzondere gelden kan de gemeente tegenwoordig projectvoorstellen indienen bij de provincie of het rijk. Ook die moeten voldoen aan héél veel eisen. Geld voor wegonderhoud? De volgorde waarin stadsdelen aan de beurt komen berust op een technische beoordeling en met het inrichten van de straat bemoeien de bewoners zich rechtstreeks. Daar heb je ook geen gemeenteraad voor nodig. Al met al schat ik het aandeel van de begroting waarover de gemeenteraad echt zelf beslist op twee procent. Heeft het zin om daarvoor vijfendertig mensen te kiezen? Zodat zij op hun beurt vijf of zes dure wethouders boven de ambtelijke directie kunnen plaatsen?
En dan: wat valt er eigenlijk te kiezen? Telkens als tijdens de verkiezingsdebatten op Gouwestad een propagandafilmpje wordt vertoond, haasten de andere partijen zich te verklaren dat hetzelfde moois ook in hún programma staat. Dat die programma's er helemaal niet toe doen, bewijzen ook de voormalige raadsleden van de Goudse VVD. Ze werden om niks gedumpt en duiken nu vrolijk op bij andere partijen.
Niet alleen tussen de programma’s, ook tussen de raadsleden zit nauwelijks verschil. Bekijk ze maar eens. Ze komen allemaal uit dezelfde sociale klasse. Ze verdienen modaal tot tweemaal modaal. Echte rijken halen hun neus op voor het raadswerk, armen krijgen geen kans om op te klimmen binnen de partij. Raadsleden en kandidaat-raadsleden zijn ambtenaren en semi-ambtenaren. Qua persoonlijkheid zie je vooral strebers met een air van idealisme. Ze zijn ook te herkennen aan een behoorlijke eigendunk. Waar zij in de afgelopen jaren alle subsidies voor anderen hebben afgeschaft – ‘de gemeente hoeft uw hobby niet te bekostigen, kijkt u zelf maar hoe u de uitvoering van uw koor financiert, hoe u uw cursus bij de Werkschuit, uw buurtsamenkomst, uw bejaardenbijeenkomst, uw tentoonstelling betaalt’ - daar houden zij voor zichzelf en hun beschaafde werkje-in-de-vrije-tijd een mooie vergoeding in stand. Per persoon het jaarinkomen van een bijstandtrekker.
Nee, wie naar de stembus gaat, doet dat uit overwegingen van geloof. Geloof in een democratische dagdroom.
maart 2006
februari 18, 2006
Talent
De politiek keert zich af van de kunst. Tot voor kort konden kunstenaars die het financieel niet rooiden genieten van een speciale bijstandsregeling. Die mogelijkheid is voor de meesten voorbij. Na vier jaar WIK moeten zij solliciteren.
Hoe het in andere plaatsen is weet ik niet, maar de drijfjacht van het Goudse CWI om kunstenaars in een betaalde baan te krijgen is hard. Een kunstenaar die in handen valt van het Goudse CWI mag zijn vak niet langer uitoefenen, mag er geen atelier op nahouden en mag niet exposeren. De kunstenaar - het CWI beschouwt hem als voormalig kunstenaar - moet de hele week zijn best doen om aan werk te komen en zich elk moment van de dag beschikbaar houden voor de arbeidsmarkt. De gevolgde hbo-opleiding doet er niet toe, ervaring telt niet.
Een Goudse maker van prachtig gekleurde, stripachtige pentekeningen, bijna zestig jaar oud, een man die als hij een handige zaakwaarnemer had zonder moeite zou kunnen publiceren in bekende tijdschriften in binnen- en buitenland – die man werkt sinds een tijdje als orderpicker bij Intertoys. Op een anoniem industrieterrein tussen de asielzoekers met een voorlopige status en nieuwe Marokkanen. Het werk valt hem zwaar, maar de mensen zijn vriendelijk. Het integratiedebat op de televisie, zegt hij, staat mijlenver af van zijn dagelijkse praktijk.
Een begenadigd fotografe en beeldend kunstenaar, één die ook als mimespeler successen boekt, maar weinig inkomsten, een jaar of vijfendertig, is gedwongen tot twee bijbanen. Eén als productiemedewerker bij Promen, tussen de verstandelijk gehandicapten, en één als rondbrengster van post. De post loopt uiteen van ongevraagde lifestyle-tijdschriften tot reclameblaadjes van loterijen (‘GEFELICITEERD mevrouw die-en-die! U bent de gelukkige WINNAAR van EEN MILJOEN EURO!’).
Een derde kunstenaar, één die tot voor kort een gewaardeerde nevenfunctie vervulde bij een kunstinstelling, een man van een jaar of vijfenveertig, slachtoffer van het schrappen van de ID-banen door de overheid, is nog werkloos. Als hij zijn trajectbegeleider (kennelijk schamen CWI-functionarissen zich zo voor hun taak dat zij doen alsof zij een functie bij de spoorwegen bekleden) – als hij zijn trajectbegeleider laat zien naar welke scholen hij sollicitaties verstuurde, wuift deze zijn brieven weg en eist van hem dat hij zich onverwijld meldt aan de lopende band van een productiebedrijf of bij een call-center buiten de stad.
De verhalen van mijn geplaagde collega’s roepen de vraag op hoe groot het maatschappelijke nut is van het verspreiden van ongevraagd drukwerk en het in elkaar zetten of bij elkaar rapen van modieuze kunststof hebbedingetjes die niet langer dan een jaar meegaan. Dat er menselijk talent wordt verspild is wel duidelijk.
Is economie misschien niet hetzelfde als beschaving?
februari 2006
februari 04, 2006
Kwartier
Wat komt er terecht van het culturele kwartier? Het kwartier dat de gemeente voor ogen schemert in het gebied tussen de Sint-Janskerk en de muziektent in het Houtmansplantsoen? Is er buiten het halve rondje-om-de-kerk iets te doen in dat buurtje?
Vijftien jaar geleden was het goed mogelijk geweest om de kwijnende basisschool aan de Spieringstraat te verhuizen naar een ander gebouw en ter plekke een intiem pleintje te scheppen voor culturele activiteiten. Ateliers en een theatertje in het schoolgebouw. Een paar nette eetcafés er tegenover. Terrassen op de plaats van de geparkeerde auto’s. Geen blik meer door de straat.
Maar de oude onderwijsinstelling bloeide wonderbaarlijk op. De vervallen en leegstaande bedrijfspanden aan de overkant werden de één na de ander opgeknapt en kwamen eveneens weer tot leven.
Van verkassen van de school kan geen sprake meer zijn.
Sinds ik weet van het voornemen van de gemeente, houdt de vraag naar de praktische uitvoering mij bezig. Als ik mijn ogen mag geloven en als de berichten in de krant correct zijn, dan is er in het gebiedje juist een culturele leegloop gaande.
De winkel met schildersbenodigdheden is opgedoekt. Kunstcentrum Burgvliet mag na de restauratie niet terugkeren naar de Jeruzalemkapel, zo wordt gezegd. De Stadsgalerie, weet ik, zag zich vorig jaar gedwongen om zijn openingstijden te beperken. Beide instellingen zullen bovendien eind volgend jaar hun subsidie verliezen en verloren gaan. En museumgoudaA blijkt genoodzaakt om op maandag en zondag te sluiten teneinde voldoende geld over te houden voor activiteiten - de activiteiten waar het allemaal om draait.
Met het noemen van de voorbeelden bekruipt mij een akelige gedachte. De gedachte dat de gemeente misschien wel op schema ligt. Als de inkrimping van openingstijden in dit tempo doorgaat, spreken we dan niet rond 2015 van een cultureel kwartier?
Op vrijdag - van kwart vóór vier tot vier uur?
februari 2006
Vijftien jaar geleden was het goed mogelijk geweest om de kwijnende basisschool aan de Spieringstraat te verhuizen naar een ander gebouw en ter plekke een intiem pleintje te scheppen voor culturele activiteiten. Ateliers en een theatertje in het schoolgebouw. Een paar nette eetcafés er tegenover. Terrassen op de plaats van de geparkeerde auto’s. Geen blik meer door de straat.
Maar de oude onderwijsinstelling bloeide wonderbaarlijk op. De vervallen en leegstaande bedrijfspanden aan de overkant werden de één na de ander opgeknapt en kwamen eveneens weer tot leven.
Van verkassen van de school kan geen sprake meer zijn.
Sinds ik weet van het voornemen van de gemeente, houdt de vraag naar de praktische uitvoering mij bezig. Als ik mijn ogen mag geloven en als de berichten in de krant correct zijn, dan is er in het gebiedje juist een culturele leegloop gaande.
De winkel met schildersbenodigdheden is opgedoekt. Kunstcentrum Burgvliet mag na de restauratie niet terugkeren naar de Jeruzalemkapel, zo wordt gezegd. De Stadsgalerie, weet ik, zag zich vorig jaar gedwongen om zijn openingstijden te beperken. Beide instellingen zullen bovendien eind volgend jaar hun subsidie verliezen en verloren gaan. En museumgoudaA blijkt genoodzaakt om op maandag en zondag te sluiten teneinde voldoende geld over te houden voor activiteiten - de activiteiten waar het allemaal om draait.
Met het noemen van de voorbeelden bekruipt mij een akelige gedachte. De gedachte dat de gemeente misschien wel op schema ligt. Als de inkrimping van openingstijden in dit tempo doorgaat, spreken we dan niet rond 2015 van een cultureel kwartier?
Op vrijdag - van kwart vóór vier tot vier uur?
februari 2006
januari 21, 2006
Ambtenaar
Stel ik was een ambtenaar van bouw- en woningtoezicht. Een die elke dag met zóóóóóóó’n gezicht thuiskwam.
“Hoe was het op je werk?”
“Ach gewoon. Niks.”
“Wat heb je gedaan?”
“Een sloopvergunning gegeven voor een schuur die acht jaar geleden werd afgebroken. En een ondernemer zo ver gekregen dat hij vergunning aanvraagt voor een hek dat hij in 2003 neerzette.”
“Niks interessants?”
“Neu... of nou ja, weet je nog dat er appartementen moesten komen boven de winkels aan de Markt? Het project ‘Wonen boven winkels’, bij Albert Heijn en zo? Nou, daarvoor moest een achteringang worden gemaakt vanuit de Naaierstraat. De winkeliers wilden namelijk geen ruimte afstaan aan de voorkant. Die achteringang bestaat intussen al jaren. Alleen kwamen er geen achttien appartementen, zoals de bedoeling was. Er kwam er maar één. En de weelderige daktuin die de omwonenden bij hoog en bij laag was beloofd vanwege het groen dat voor die smerige achteropgang moest wijken, die daktuin kwam er al helemáál niet. Wij konden er weinig tegen uitrichten. Normaal laat je het dan gewoon zitten. Maar deze keer moest ik de politiek er een officieel besluit over laten nemen. Nou, dat vinden ze niet leuk hoor, de dames en heren politici. Maar ja, één of andere boze bewoner bleef maar brieven schrijven. Ik moest wel.”
Stel ik was zo’n ambtenaar. Zou ik dan blij zijn met de invoering van welstandsvrije gebieden in Gouda? Stukjes grond buiten de bebouwde kom waar het uiterlijk er niet zo toe doet? Zou ik dan vanwege een paar romantische stedenbouwers die lopen te zwijmelen over de rafelranden van de stad, rafelranden waar de vermenging van functies alles zo spannend maakt, rafelranden waar zogenaamd zo’n hele interessante dynamiek heerst - zou ik daarvoor dan mijn principes opzij zetten?
Stel je voor: alle volkstuinen welstandsvrij. Natuurlijk, volkstuinen zijn soms anarchistische bedoeningen. Langs de spoorlijn zagen ze me aankomen. Maar zou ik als gerespecteerd ambtenaar van bouw- en woningtoezicht ook de keurige volkstuinverenigingen willen vrijlaten? De verenigingen waarvan de besturen doodsbang zijn voor mijn aanschrijvingen? Die strak gereglementeerde complexen waar ze alles doen wat ik zeg? Huisjes niet hoger dan twee meter drieëndertig en een halve centimeter en allemaal verplicht bruin. Kassen per se met schuine kappen. Geen ronde modellen of van die met plastic beklede dingen die ze tegenwoordig in tuincentra verkopen. Zouden ik mij dat vanwege een paar wereldvreemde beleidsjongens laten afnemen?
Stel ik was een ambtenaar. Ik zou wel gék zijn.
januari 2006
“Hoe was het op je werk?”
“Ach gewoon. Niks.”
“Wat heb je gedaan?”
“Een sloopvergunning gegeven voor een schuur die acht jaar geleden werd afgebroken. En een ondernemer zo ver gekregen dat hij vergunning aanvraagt voor een hek dat hij in 2003 neerzette.”
“Niks interessants?”
“Neu... of nou ja, weet je nog dat er appartementen moesten komen boven de winkels aan de Markt? Het project ‘Wonen boven winkels’, bij Albert Heijn en zo? Nou, daarvoor moest een achteringang worden gemaakt vanuit de Naaierstraat. De winkeliers wilden namelijk geen ruimte afstaan aan de voorkant. Die achteringang bestaat intussen al jaren. Alleen kwamen er geen achttien appartementen, zoals de bedoeling was. Er kwam er maar één. En de weelderige daktuin die de omwonenden bij hoog en bij laag was beloofd vanwege het groen dat voor die smerige achteropgang moest wijken, die daktuin kwam er al helemáál niet. Wij konden er weinig tegen uitrichten. Normaal laat je het dan gewoon zitten. Maar deze keer moest ik de politiek er een officieel besluit over laten nemen. Nou, dat vinden ze niet leuk hoor, de dames en heren politici. Maar ja, één of andere boze bewoner bleef maar brieven schrijven. Ik moest wel.”
Stel ik was zo’n ambtenaar. Zou ik dan blij zijn met de invoering van welstandsvrije gebieden in Gouda? Stukjes grond buiten de bebouwde kom waar het uiterlijk er niet zo toe doet? Zou ik dan vanwege een paar romantische stedenbouwers die lopen te zwijmelen over de rafelranden van de stad, rafelranden waar de vermenging van functies alles zo spannend maakt, rafelranden waar zogenaamd zo’n hele interessante dynamiek heerst - zou ik daarvoor dan mijn principes opzij zetten?
Stel je voor: alle volkstuinen welstandsvrij. Natuurlijk, volkstuinen zijn soms anarchistische bedoeningen. Langs de spoorlijn zagen ze me aankomen. Maar zou ik als gerespecteerd ambtenaar van bouw- en woningtoezicht ook de keurige volkstuinverenigingen willen vrijlaten? De verenigingen waarvan de besturen doodsbang zijn voor mijn aanschrijvingen? Die strak gereglementeerde complexen waar ze alles doen wat ik zeg? Huisjes niet hoger dan twee meter drieëndertig en een halve centimeter en allemaal verplicht bruin. Kassen per se met schuine kappen. Geen ronde modellen of van die met plastic beklede dingen die ze tegenwoordig in tuincentra verkopen. Zouden ik mij dat vanwege een paar wereldvreemde beleidsjongens laten afnemen?
Stel ik was een ambtenaar. Ik zou wel gék zijn.
januari 2006
januari 02, 2006
Observant
Ik zag hem op de regionale televisie en sindsdien droom ik van zijn beroep. Tegelijk met de invoering van beveiligingscamera’s in de binnenstad is de mooiste werkplek geschapen die ik mij kan voorstellen. Wat wil je later worden? Ach, met hoeveel trots zou ik mij tooien in het uniform van Stadstoezicht Gouda. Het uniform met het begeerde woord op de epaulet. Observant.
In mijn verbeelding ben ik hem al.
Geen moment wordt verpest door faalangst. Laten de metingen geen criminaliteit zien, dan looft men mijn werk om zijn preventieve belang. Is de misdaad er wel, dan hoef ik die niet op te merken. Ik kan gewoon een paar banden terugspoelen nadat er aangifte is gedaan. Natuurlijk zou het mooi zijn als ik af toe een heterdaadje doorgaf aan de politie, nodig is het niet.
Mijn werkdruk is te verwaarlozen. Ik zit en ik kijk televisie. Televisie zonder onderbreking van reclame. Zonder hinderlijke aankondigingen van omroepen. Zonder geluid van lachmachines. Zonder opzwepende muziek. Zonder gegier van banden bij een achtervolging. Zonder Amerikaans geknauw of ondertiteling. Kalme beelden van fietsers, wandelaars en hondenuitlaters. Vroeger waren er omroepen die zulke beelden uitzonden bij wijze van pauzeprogramma. Uren kon ik er naar kijken. Tegenwoordig schijnt het niet meer te mogen in verband met aantasting van de persoonlijke levenssfeer.
Welnu, daarin zit mijn grootste geluk. In de persoonlijke levenssfeer. Mijn ultieme vreugde is het gevolg van mijn goddelijke positie. Ik ben de alziende. De alwetende. De kenner van het ongekende. Reken maar dat ik een boel waarneem. Op tientallen beeldschermen trekken ze aan me voorbij. De Gouwenaars die ik wel ken. Ze wanen zich onbespied. Het sociale masker dat ze voor iedereen ophouden, is afgezakt. Ik zie hun misstapjes, hun aarzelingen, hun onhandigheid, hun kledingprobleempje, hun moment van ijdelheid. Ik zie ze ’s ochtends vroeg schichtig met hun hond een zijstraatje inschieten. Ik zie ze omkijken naar wie hen aantrekkelijk voorkomt, of vreemd. Ik zie ze hun hand door het haar halen, ik zie hoe ze hun gulp controleren en even in een etalageruit kijken voordat ze ergens binnenstappen.
Degenen die van mijn beroep afweten, zullen achter mijn rug praatjes verkopen. Ze zullen me voyeur noemen. Ze zullen de gek met mij steken met termen als Völkerische Beobachter of waarnemend agent. Logisch, want ze leven in angst. Hoeveel weet ik van hen? Meer dan ze kunnen overzien. Ik weet hoe ze zich GEDRAGEN. Ik weet wanneer ze hun passen versnellen of vertragen. Ik merk wie ze proberen te ontwijken en met wie ze graag in gesprek zouden komen. Ik zie hoe vaak ze van hun werk weglopen voor een sigaretje. Ik ken hun ommetje tussen de middag. De winkels van hun voorkeur. Hun léven.
Ik heb ze allemaal, allemaal in de gaten.
En ik krijg er geld voor op de koop toe.
januari 2006
In mijn verbeelding ben ik hem al.
Geen moment wordt verpest door faalangst. Laten de metingen geen criminaliteit zien, dan looft men mijn werk om zijn preventieve belang. Is de misdaad er wel, dan hoef ik die niet op te merken. Ik kan gewoon een paar banden terugspoelen nadat er aangifte is gedaan. Natuurlijk zou het mooi zijn als ik af toe een heterdaadje doorgaf aan de politie, nodig is het niet.
Mijn werkdruk is te verwaarlozen. Ik zit en ik kijk televisie. Televisie zonder onderbreking van reclame. Zonder hinderlijke aankondigingen van omroepen. Zonder geluid van lachmachines. Zonder opzwepende muziek. Zonder gegier van banden bij een achtervolging. Zonder Amerikaans geknauw of ondertiteling. Kalme beelden van fietsers, wandelaars en hondenuitlaters. Vroeger waren er omroepen die zulke beelden uitzonden bij wijze van pauzeprogramma. Uren kon ik er naar kijken. Tegenwoordig schijnt het niet meer te mogen in verband met aantasting van de persoonlijke levenssfeer.
Welnu, daarin zit mijn grootste geluk. In de persoonlijke levenssfeer. Mijn ultieme vreugde is het gevolg van mijn goddelijke positie. Ik ben de alziende. De alwetende. De kenner van het ongekende. Reken maar dat ik een boel waarneem. Op tientallen beeldschermen trekken ze aan me voorbij. De Gouwenaars die ik wel ken. Ze wanen zich onbespied. Het sociale masker dat ze voor iedereen ophouden, is afgezakt. Ik zie hun misstapjes, hun aarzelingen, hun onhandigheid, hun kledingprobleempje, hun moment van ijdelheid. Ik zie ze ’s ochtends vroeg schichtig met hun hond een zijstraatje inschieten. Ik zie ze omkijken naar wie hen aantrekkelijk voorkomt, of vreemd. Ik zie ze hun hand door het haar halen, ik zie hoe ze hun gulp controleren en even in een etalageruit kijken voordat ze ergens binnenstappen.
Degenen die van mijn beroep afweten, zullen achter mijn rug praatjes verkopen. Ze zullen me voyeur noemen. Ze zullen de gek met mij steken met termen als Völkerische Beobachter of waarnemend agent. Logisch, want ze leven in angst. Hoeveel weet ik van hen? Meer dan ze kunnen overzien. Ik weet hoe ze zich GEDRAGEN. Ik weet wanneer ze hun passen versnellen of vertragen. Ik merk wie ze proberen te ontwijken en met wie ze graag in gesprek zouden komen. Ik zie hoe vaak ze van hun werk weglopen voor een sigaretje. Ik ken hun ommetje tussen de middag. De winkels van hun voorkeur. Hun léven.
Ik heb ze allemaal, allemaal in de gaten.
En ik krijg er geld voor op de koop toe.
januari 2006
december 16, 2005
Bagger
Het grote baggeren is begonnen. Om planten en dieren te sparen, gebeurt het in de winter. Wat doen baggeraars de rest van het jaar? Waarschijnlijk verkopen ze ijs.
In de IJssel draaien en stampen schepen. Eén wil zijn lading, opgehapt bij de begraafplaats, stroomafwaarts wegbrengen. De Haastrechtsebrug gaat open, maar de boot komt vast te zitten op de bodem van de vaargeul. Op de dijk vormt zich een file, de rotonde staat direct vol.
In de Turfmarkt verplaatst een platte schuit met een uitgeklapt hek voorop alles wat hij tegenkomt naar een plek in het midden. Daar steken fietssturen boven het water uit. Veegt de schuit enkel rommel op? IJzerwaren die straks aan wal worden gehesen? Of lukt het hem om onder water een berg modder te verzamelen?
De pijplijn door de sloot langs de Gouderakse Tiendweg gedraagt zich vreemd. Het zuigbootje heeft er een luchtbel in geperst. Die bel begeleidt mij als ik langsfiets. Telkens stijgt een deel van de buizen boven het water uit en verdwijnt dan weer naar de diepte. Het is net het monster van Loch Ness. Waar de buizen losjes aan elkaar zitten, spuit hij water als een walvis.
De boot in de IJssel zit muurvast. In paniek blaast het schip blauwe rookwolken. Ze onttrekken het lege brugwachtershuisje aan het gezicht en stijgen op naar de camera waarmee de brug van afstand wordt bediend. Zal de schipper een deel van zijn lading moeten prijsgeven om los te raken? De ruimte tussen de brughoofden is smal. Gaat de schipper zijn blubber misschien neerleggen op het wegdek? Ineens komt er weer beweging in de boot. Langzaam schuift een boeg tevoorschijn: de Fata Morgana uit Hardinxveld.
Waar blijft alle Goudse bagger? In de polder is het duidelijk. Daar is een dijkje opgeworpen rond een weiland. Daar wijzen alle buizen naartoe. Maar hier in de stad? Er is dringend behoefte aan uitleg.
Waarom, vraag ik mij af, staan nergens voorlichters bij het spektakel? Nu het met het culturele kwartier niks wordt - dat blijft het bekende halve rondje om de kerk, hooguit een beetje uitgedund - nu zou je verwachten dat het idee voor het havenkwartier extra enthousiast ter hand zou worden genomen. Waarom zwermt er geen havenstad-promotieteam om ons heen? Blozende meisjes in lieslaarzen en oliepakken, uitgerust met fleurig drukwerk?
Hoe komen jongetjes van mijn leeftijd nu aan informatie voor hun werkstukken en hun spreekbeurten?
De ijssalon is dicht.
december 2005
In de IJssel draaien en stampen schepen. Eén wil zijn lading, opgehapt bij de begraafplaats, stroomafwaarts wegbrengen. De Haastrechtsebrug gaat open, maar de boot komt vast te zitten op de bodem van de vaargeul. Op de dijk vormt zich een file, de rotonde staat direct vol.
In de Turfmarkt verplaatst een platte schuit met een uitgeklapt hek voorop alles wat hij tegenkomt naar een plek in het midden. Daar steken fietssturen boven het water uit. Veegt de schuit enkel rommel op? IJzerwaren die straks aan wal worden gehesen? Of lukt het hem om onder water een berg modder te verzamelen?
De pijplijn door de sloot langs de Gouderakse Tiendweg gedraagt zich vreemd. Het zuigbootje heeft er een luchtbel in geperst. Die bel begeleidt mij als ik langsfiets. Telkens stijgt een deel van de buizen boven het water uit en verdwijnt dan weer naar de diepte. Het is net het monster van Loch Ness. Waar de buizen losjes aan elkaar zitten, spuit hij water als een walvis.
De boot in de IJssel zit muurvast. In paniek blaast het schip blauwe rookwolken. Ze onttrekken het lege brugwachtershuisje aan het gezicht en stijgen op naar de camera waarmee de brug van afstand wordt bediend. Zal de schipper een deel van zijn lading moeten prijsgeven om los te raken? De ruimte tussen de brughoofden is smal. Gaat de schipper zijn blubber misschien neerleggen op het wegdek? Ineens komt er weer beweging in de boot. Langzaam schuift een boeg tevoorschijn: de Fata Morgana uit Hardinxveld.
Waar blijft alle Goudse bagger? In de polder is het duidelijk. Daar is een dijkje opgeworpen rond een weiland. Daar wijzen alle buizen naartoe. Maar hier in de stad? Er is dringend behoefte aan uitleg.
Waarom, vraag ik mij af, staan nergens voorlichters bij het spektakel? Nu het met het culturele kwartier niks wordt - dat blijft het bekende halve rondje om de kerk, hooguit een beetje uitgedund - nu zou je verwachten dat het idee voor het havenkwartier extra enthousiast ter hand zou worden genomen. Waarom zwermt er geen havenstad-promotieteam om ons heen? Blozende meisjes in lieslaarzen en oliepakken, uitgerust met fleurig drukwerk?
Hoe komen jongetjes van mijn leeftijd nu aan informatie voor hun werkstukken en hun spreekbeurten?
De ijssalon is dicht.
december 2005
december 05, 2005
Twijfel
Voor veel mensen is het wereldwijde web een zegen. Eindelijk kunnen zij naar hartelust chatten, skypen en bloggen. Zo ook voor mij, zo ook ik. Maar valt er op het grote web nog iets aardigs toe te voegen aan de bestaande informatie? Iets aardigs over Gouda bijvoorbeeld. Hebben we over die stad niet al de schitterende weblogs ‘Gwenny’s dagelijkse dingen’, ‘Da’s pas Helderman’ en het vanuit Australië geschreven ‘Joop Gouda Mulholland’?
Wie ‘Gouda' intypt in een zoekmachine, vindt de gemeente. Daarna volgt de VVV. Goede derde is steevast Gouda-Online, een grabbelton van koopjes, uitgaanstips, foto’s van oude gebouwen, een plattegrond en het weerbericht. Iedereen kan zijn link aan deze site toevoegen, en dat gebeurt, zodat Gouda-Online de meer bekende startpagina’s voor wat de kaasstad betreft naar de kroon steekt. Wie houdt van visuele rust en van overzicht, kan beter naar de ‘internetgemeentegids’ gaan, ook al is de algemene informatie op deze site van vóór de omwisseling van guldens naar euro’s.
Tik je ‘Gouda’ in op een zoekmachine die niet-Nederlandse sites doorploegt, dan springt er kaas tevoorschijn. Kaas gemaakt in Salmon Arm, Brits Columbia (‘folow the Silver Creek Road around the bend just off the highway’). Kaas gemaakt in Winchester, op autorit-afstand van Los Angeles en San Diego, vlak bij het gigantische Zuid-Californische waterreservoir-in-aanbouw. En kaas van een Belgische traiteur.
Verder kun je kiezen uit een rejseforsikring en een reseförsäkring. Het blijken op Skandinavië gerichte reisverzekeringen te zijn van De Goudse.
Wat je ook voorgeschoteld krijgt, is het bordspel ‘Gouda! Gouda!’, de eerste creatie van de trotse Belg Fréderic Moyersoen. ‘Je controleert een bende van 5 muizen in een wedloop naar kaas. Om ze te doen bewegen, werp je speciale dobbelstenen met gekleurde zijden. Een groen resultaat laat je toe om één muis naar voren te bewegen, een rood resultaat verplicht je om één muis achteruit te bewegen, een geel resultaat heeft geen effect.’
Is het wereldwijde web wel een goede plek voor een hoekje getiteld Kleine stad, Gouda in stukjes? Niet zelden bekruipt mij twijfel.
december 2005
Wie ‘Gouda' intypt in een zoekmachine, vindt de gemeente. Daarna volgt de VVV. Goede derde is steevast Gouda-Online, een grabbelton van koopjes, uitgaanstips, foto’s van oude gebouwen, een plattegrond en het weerbericht. Iedereen kan zijn link aan deze site toevoegen, en dat gebeurt, zodat Gouda-Online de meer bekende startpagina’s voor wat de kaasstad betreft naar de kroon steekt. Wie houdt van visuele rust en van overzicht, kan beter naar de ‘internetgemeentegids’ gaan, ook al is de algemene informatie op deze site van vóór de omwisseling van guldens naar euro’s.
Tik je ‘Gouda’ in op een zoekmachine die niet-Nederlandse sites doorploegt, dan springt er kaas tevoorschijn. Kaas gemaakt in Salmon Arm, Brits Columbia (‘folow the Silver Creek Road around the bend just off the highway’). Kaas gemaakt in Winchester, op autorit-afstand van Los Angeles en San Diego, vlak bij het gigantische Zuid-Californische waterreservoir-in-aanbouw. En kaas van een Belgische traiteur.
Verder kun je kiezen uit een rejseforsikring en een reseförsäkring. Het blijken op Skandinavië gerichte reisverzekeringen te zijn van De Goudse.
Wat je ook voorgeschoteld krijgt, is het bordspel ‘Gouda! Gouda!’, de eerste creatie van de trotse Belg Fréderic Moyersoen. ‘Je controleert een bende van 5 muizen in een wedloop naar kaas. Om ze te doen bewegen, werp je speciale dobbelstenen met gekleurde zijden. Een groen resultaat laat je toe om één muis naar voren te bewegen, een rood resultaat verplicht je om één muis achteruit te bewegen, een geel resultaat heeft geen effect.’
Is het wereldwijde web wel een goede plek voor een hoekje getiteld Kleine stad, Gouda in stukjes? Niet zelden bekruipt mij twijfel.
december 2005
november 24, 2005
Meneer Li Ka-shing
Meneer Li Ka-shing heeft er een winkel bij. Op de Goudse Kleiweg. Daar is sinds een maandje een Ici Paris XL gevestigd. Een soort parfumerie. De Hongkong-Chinees baat in de Goudse binnenstad ook al een Kruidvat en een Trekpleister uit.
Meneer Li Ka-shing heeft het goede voor met Gouda en de Gouwenaars. In zijn drogisterijwinkels verkoopt hij niet alleen drop en scheerzeep, maar af en toe ook blijken van cultuur. Een tijdje geleden het complete oeuvre van Bach en Mozart. De koorwerken van Mendelssohn. Opera’s van Verdi en Puccini. Zo’n beetje alle boeken van Louis Couperus. En nu een bloemlezing uit het werk van de grootste filosofen ter wereld, wijsgeren uit heden en verleden. Bovendien is meneer Li Ka-shing niet duur.
Langzamerhand bestaan nagenoeg alle winkels aan de Goudse Kleiweg uit schakeltjes van landelijke en internationale ketens. Het concern Vendex/KBB is eigenaar van de Hema, V&D, M&S Mode, Hunkemöller, Claudia Sträter – o nee, die laatste hebben we nog niet - en bezit elders in de stad natuurlijk de Praxis en Dixons. Andere concerns zijn even goed vertegenwoordigd.
Toch zie ik meneer Li Ka-shing als een apart geval. Meneer Li Ka-shing is oneindig veel breder georiënteerd dan collega’s en concurrenten. Zijn hoofdbedrijf Hutchison Whampoa zit ook in het containervervoer. Hij is onder andere eigenaar van ECT, de grote overslagterminal in Rotterdam. Verder doet hij aan telecommunicatie, onroerend goed en energie.
De dochter van het hoofdbedrijf waar meneer Li Ka-shing zijn winkelkleindochtertjes onder vallen, heet A.S. Wilson. Buiten Nederland bezit juf Wilson nog een heleboel meer drogisterijen, parfumerieën en aanverwante winkels.
Behalve liefde voor cultuur en een brede zakelijke belangstelling valt nog een derde eigenschap op van meneer Li Ka-shing. En niet de slechtste. Meneer Li Ka-shing doet aan liefdadigheid.
Sinds hij vijfentwintig jaar geleden in Hongkong begon, gaf hij al 845 miljoen dollar uit aan goede doelen. Zijn laatste schenking, hoor ik, betreft een miljoenengift voor medisch onderzoek naar overgewicht. Overgewicht bij kinderen.
Om dat laatste koop ik mijn snoepgoed voor Sinterklaas deze keer op de Kleiweg. Chocoladeletters. Speculaaspoppen. Taaitaai. Marsepein. Strooigoed. Dropveters. Twixrepen. Wijngumballen.
In een winkels van meneer Li Ka-shing heb ik geen last van mijn geweten.
En mocht het nodig worden, dan verkoopt hij een middel om af te vallen.
november 2005
Meneer Li Ka-shing heeft het goede voor met Gouda en de Gouwenaars. In zijn drogisterijwinkels verkoopt hij niet alleen drop en scheerzeep, maar af en toe ook blijken van cultuur. Een tijdje geleden het complete oeuvre van Bach en Mozart. De koorwerken van Mendelssohn. Opera’s van Verdi en Puccini. Zo’n beetje alle boeken van Louis Couperus. En nu een bloemlezing uit het werk van de grootste filosofen ter wereld, wijsgeren uit heden en verleden. Bovendien is meneer Li Ka-shing niet duur.
Langzamerhand bestaan nagenoeg alle winkels aan de Goudse Kleiweg uit schakeltjes van landelijke en internationale ketens. Het concern Vendex/KBB is eigenaar van de Hema, V&D, M&S Mode, Hunkemöller, Claudia Sträter – o nee, die laatste hebben we nog niet - en bezit elders in de stad natuurlijk de Praxis en Dixons. Andere concerns zijn even goed vertegenwoordigd.
Toch zie ik meneer Li Ka-shing als een apart geval. Meneer Li Ka-shing is oneindig veel breder georiënteerd dan collega’s en concurrenten. Zijn hoofdbedrijf Hutchison Whampoa zit ook in het containervervoer. Hij is onder andere eigenaar van ECT, de grote overslagterminal in Rotterdam. Verder doet hij aan telecommunicatie, onroerend goed en energie.
De dochter van het hoofdbedrijf waar meneer Li Ka-shing zijn winkelkleindochtertjes onder vallen, heet A.S. Wilson. Buiten Nederland bezit juf Wilson nog een heleboel meer drogisterijen, parfumerieën en aanverwante winkels.
Behalve liefde voor cultuur en een brede zakelijke belangstelling valt nog een derde eigenschap op van meneer Li Ka-shing. En niet de slechtste. Meneer Li Ka-shing doet aan liefdadigheid.
Sinds hij vijfentwintig jaar geleden in Hongkong begon, gaf hij al 845 miljoen dollar uit aan goede doelen. Zijn laatste schenking, hoor ik, betreft een miljoenengift voor medisch onderzoek naar overgewicht. Overgewicht bij kinderen.
Om dat laatste koop ik mijn snoepgoed voor Sinterklaas deze keer op de Kleiweg. Chocoladeletters. Speculaaspoppen. Taaitaai. Marsepein. Strooigoed. Dropveters. Twixrepen. Wijngumballen.
In een winkels van meneer Li Ka-shing heb ik geen last van mijn geweten.
En mocht het nodig worden, dan verkoopt hij een middel om af te vallen.
november 2005
november 03, 2005
Kampioenschap
Het wemelt van de rommelmarkten, agrarische dagen, beestenmarkten en waterspektakels in de omgeving van Gouda. Dit jaar valt op fietsafstand zelfs een nationaal kampioenschap te beleven.
Een paar plakletters volstaan om de naam van het dorp te veranderen. Polsstokkerdam. Langs de middenvaart staan auto’s en bij het verenigingsgebouw ziet het zwart van de rijwielen. Als ik een programmaboekje koop van twee euro, mag ik het weiland betreden met muziek, een broodje-saté-bakker en een feesttent.
De beste plaatsen langs het brede, rechthoekige water dat het weiland in tweeën deelt zijn bezet door boerengezinnen. Zij hebben klap- en tuinstoeltjes van huis meegebracht. Een losse bouwsteiger en een smal bruggetje worden ingenomen door de jeugd. Een plekje in de begroeiing van de waterkant is nog net te vinden.
De muziek verstomt en een opgewonden boerenstem neemt de ether over. Aan de uiteinden van drie lange houten steigers, anderhalve meter boven de waterspiegel, beginnen springers en hun assistenten lange alluminium lichtmasten, van onderen verzwaard met ijzeren ringen en een dito punt, secuur in het water te plaatsen. Ieder in zijn eigen tempo. Ze schuiven de paal een beetje zus. Ze trekken de paal een beetje zo. Daarna rekt de springer zich om het resultaat te beoordelen en eventueel een plakkertje aan te brengen op de plaats waar hij straks de paal wil grijpen. Soms moet een mast helemaal overnieuw in het water worden geplant en begint het schuiven van voren af aan. Vervolgens komt een helper naast de baan in beweging. Met een gevorkte stok duwt hij de paal een eindje van de kant af, niet te ver en niet te dichtbij, en houdt hem daarna in positie.
De springer en zijn trainer, teruggelopen naar het begin van de lange steiger, gebaren naar de stokkenduwer om de paal exact in het midden van de aanvliegroute te krijgen. De springer spuit zijn handen in met een wondermiddeltje en wrijft ermee over zijn ene omwikkelde wreef. En dan ineens is het zover.
Op blote voeten rent de springer of springster naar de paal. Er achteraan de begeleider, roepend van ‘hup, hup, hup’. De springer klemt zich vast in de mast, klautert zodra de paal een beetje tot rust komt naar het hoogste punt, vertrouwt dat de paal voldoende vaart zal houden om naar de overkant te vallen en... laat zich in het water plonzen. Met een touw trekt de trainer de paal naar zich toe. Een druipende springer hijst zich tussen de toeschouwers op de walkant.
Een cameraman van Omrop Fryslân beneemt mij het zicht op de teleurstelling.
september 2005
Een paar plakletters volstaan om de naam van het dorp te veranderen. Polsstokkerdam. Langs de middenvaart staan auto’s en bij het verenigingsgebouw ziet het zwart van de rijwielen. Als ik een programmaboekje koop van twee euro, mag ik het weiland betreden met muziek, een broodje-saté-bakker en een feesttent.
De beste plaatsen langs het brede, rechthoekige water dat het weiland in tweeën deelt zijn bezet door boerengezinnen. Zij hebben klap- en tuinstoeltjes van huis meegebracht. Een losse bouwsteiger en een smal bruggetje worden ingenomen door de jeugd. Een plekje in de begroeiing van de waterkant is nog net te vinden.
De muziek verstomt en een opgewonden boerenstem neemt de ether over. Aan de uiteinden van drie lange houten steigers, anderhalve meter boven de waterspiegel, beginnen springers en hun assistenten lange alluminium lichtmasten, van onderen verzwaard met ijzeren ringen en een dito punt, secuur in het water te plaatsen. Ieder in zijn eigen tempo. Ze schuiven de paal een beetje zus. Ze trekken de paal een beetje zo. Daarna rekt de springer zich om het resultaat te beoordelen en eventueel een plakkertje aan te brengen op de plaats waar hij straks de paal wil grijpen. Soms moet een mast helemaal overnieuw in het water worden geplant en begint het schuiven van voren af aan. Vervolgens komt een helper naast de baan in beweging. Met een gevorkte stok duwt hij de paal een eindje van de kant af, niet te ver en niet te dichtbij, en houdt hem daarna in positie.
De springer en zijn trainer, teruggelopen naar het begin van de lange steiger, gebaren naar de stokkenduwer om de paal exact in het midden van de aanvliegroute te krijgen. De springer spuit zijn handen in met een wondermiddeltje en wrijft ermee over zijn ene omwikkelde wreef. En dan ineens is het zover.
Op blote voeten rent de springer of springster naar de paal. Er achteraan de begeleider, roepend van ‘hup, hup, hup’. De springer klemt zich vast in de mast, klautert zodra de paal een beetje tot rust komt naar het hoogste punt, vertrouwt dat de paal voldoende vaart zal houden om naar de overkant te vallen en... laat zich in het water plonzen. Met een touw trekt de trainer de paal naar zich toe. Een druipende springer hijst zich tussen de toeschouwers op de walkant.
Een cameraman van Omrop Fryslân beneemt mij het zicht op de teleurstelling.
september 2005
oktober 20, 2005
Na de vakantie
De wereld krimpt. Door de toegenomen snelheid van vervoer en communicatiemiddelen is geen plek op aarde is nog onbereikbaar, niets ver weg. Mijn collega’s komen van vakantie terug met verhalen over Thailand en Nicaragua en ik zou als ik mezelf ertoe dwong ongelimiteerd kunnen skypen met mijn zusjes in Nieuw Zeeland. Als je op de televisie ziet hoe Oost-Chinese steden aanwassen, hoe onafzienbare krottenwijken zich hechten aan Indiase metropolen en hoe Bakoe er tegenwoordig uitziet, dan komen de skylines van Amsterdam en Rotterdam je aandoenlijk voor. Die twee of drie nietige wolkenkrabbertjes, nog geen tiende van de hoogte die je in New York aantreft, die paar sprieten langs de Zuidas...
Gouda krimpt mee. Vooral na de vakantie heb ik er last van. Het overvalt me reeds als ik een week ben weg geweest. Na iedere periode van afwezigheid lijkt Gouda nietiger, komen de straten mij dorpser voor, de inwoners kleinsteedser.
Meestal probeer ik na terugkeer van vakantie in mijn gewone doen te komen door oude kranten te lezen. Maar de informatie lijkt mee gekrompen. Geen enkele wetenswaardigheid dit jaar. Alleen op de volkstuin weet men mij een nieuwtje te vertellen. De zuidwestelijke randweg komt er voorlopig niet. Voor deze weg zou een deel van de tuinders van Groenakker moeten wijken. “De plannenmakers”, grinniken mijn zegslieden, “hebben de rotondes te dicht bij elkaar getekend. Alles moet over.”
Hoe het komt weet ik niet, maar de nietigheid van Gouda vervult mij eerder met wrevel dan met compassie. Dat eeuwige beachvolleybal. Die slome plattelandskermis. Die gemeente die zich druk maakt over twee of drie nieuwe Panoramaflats en een tramlijntje achter het station.
Voelen anderen ook ergernis als ze aan het kleinsteedse karakter van Gouda denken? Overvalt het schrijver Arnon Grunberg? In mijn oude kranten lees ik van hem: “Het station van Oswiecim is groter dan ik dacht. Ik vermoedde een dorp, maar het station geeft de indruk van een kleine stad, iets als Gouda maar dan in Polen.”
Oswiecim is Pools voor Auschwitz.
Nou ja, díe associatie heb ik gelukkig nog niet.
augustus 2005
Gouda krimpt mee. Vooral na de vakantie heb ik er last van. Het overvalt me reeds als ik een week ben weg geweest. Na iedere periode van afwezigheid lijkt Gouda nietiger, komen de straten mij dorpser voor, de inwoners kleinsteedser.
Meestal probeer ik na terugkeer van vakantie in mijn gewone doen te komen door oude kranten te lezen. Maar de informatie lijkt mee gekrompen. Geen enkele wetenswaardigheid dit jaar. Alleen op de volkstuin weet men mij een nieuwtje te vertellen. De zuidwestelijke randweg komt er voorlopig niet. Voor deze weg zou een deel van de tuinders van Groenakker moeten wijken. “De plannenmakers”, grinniken mijn zegslieden, “hebben de rotondes te dicht bij elkaar getekend. Alles moet over.”
Hoe het komt weet ik niet, maar de nietigheid van Gouda vervult mij eerder met wrevel dan met compassie. Dat eeuwige beachvolleybal. Die slome plattelandskermis. Die gemeente die zich druk maakt over twee of drie nieuwe Panoramaflats en een tramlijntje achter het station.
Voelen anderen ook ergernis als ze aan het kleinsteedse karakter van Gouda denken? Overvalt het schrijver Arnon Grunberg? In mijn oude kranten lees ik van hem: “Het station van Oswiecim is groter dan ik dacht. Ik vermoedde een dorp, maar het station geeft de indruk van een kleine stad, iets als Gouda maar dan in Polen.”
Oswiecim is Pools voor Auschwitz.
Nou ja, díe associatie heb ik gelukkig nog niet.
augustus 2005
juli 04, 2005
Zwaluwen
Vorig jaar verving een straatgenoot een aantal dakpannen. In plaats van de gebruikelijke legde hij voor elk weggehaald steenbaksel een daktegel met een uitstulping en een gaatje terug. Voor de gierzwaluw.
In het voorjaar zag ik mijn straatgenoot opnieuw bezig op zijn dak. Met gevaar voor zijn leven schroefde hij vanaf een zwiepende ladder een kastje aan de daklijst. Terug op de grond legde hij uit waarom. De zwaluwpannen hadden nog geen vogelgebroed opgeleverd, dus probeerde hij het met een luxemodel. Trots wees hij naar het houten kastje dat hij eigenhandig volgens de tekening van een natuurvereniging had vervaardigd.
In de weken erna hield ik zijn huis in de gaten. Op de hoek van de Blauwstraat en de Naaierstraat hadden de zwaluwen een paar jaar geleden terrein verloren. Daar was het dak vernieuwd waar je ze altijd onder zag vliegen en vandaan zag schieten. De beestjes zouden zeker behoefte hebben aan vervangende woonruimte. Een bouwval aan Achter de Vismarkt vormde nog wel een drukgebruikte behuizing, maar hoe lang zou dat krot nog overeind blijven staan?
Later in het voorjaar vroeg ik mijn straatgenoot naar zijn succes. Een paar keer had ik bij het langslopen schel gepiep gehoord, dus ik verwachtte een enthousiast relaas.
Hij keek me somber aan.
“Niets,” zei hij. “Ze willen niet.”
“Maar ik heb ze gehoord!”
Mijn straatgenoot schudde zijn hoofd. Hij bekende enigszins besmuikt geregeld een bandje te hebben afgespeeld met zwaluwgeluiden. “Ze leven namelijk in kolonies,” legde hij uit. “Dus als ze denken dat er andere zitten, komen ze misschien...”
Inmiddels heeft mijn straatgenoot de hoop opgegeven. Althans voor dit seizoen.
Net als hij waarschijnlijk heb ik mij afgevraagd waarom zwaluwen voorbijscheren aan zijn goed voorziene dak. Aan de windrichting waar hij zijn nestpannen plaatste kan het niet liggen. Niet in de volle zon. Werkte zijn geluidsbandje averechts? Of waren er in de binnenstad van Gouda nog ruim voldoende oude, vochtige, scheve en met rottend hout gecapitonneerde plekjes onder de daken? Hoefden de zwaluwen zich niet te verlagen tot Rockwool en spaanplaatgas? En hoe - nu we toch vragen stellen - stonden zwaluwen eigenlijk geestelijk of instinctief tegenover de bemoeizorg van een dierenvriend?
juli 2005
In het voorjaar zag ik mijn straatgenoot opnieuw bezig op zijn dak. Met gevaar voor zijn leven schroefde hij vanaf een zwiepende ladder een kastje aan de daklijst. Terug op de grond legde hij uit waarom. De zwaluwpannen hadden nog geen vogelgebroed opgeleverd, dus probeerde hij het met een luxemodel. Trots wees hij naar het houten kastje dat hij eigenhandig volgens de tekening van een natuurvereniging had vervaardigd.
In de weken erna hield ik zijn huis in de gaten. Op de hoek van de Blauwstraat en de Naaierstraat hadden de zwaluwen een paar jaar geleden terrein verloren. Daar was het dak vernieuwd waar je ze altijd onder zag vliegen en vandaan zag schieten. De beestjes zouden zeker behoefte hebben aan vervangende woonruimte. Een bouwval aan Achter de Vismarkt vormde nog wel een drukgebruikte behuizing, maar hoe lang zou dat krot nog overeind blijven staan?
Later in het voorjaar vroeg ik mijn straatgenoot naar zijn succes. Een paar keer had ik bij het langslopen schel gepiep gehoord, dus ik verwachtte een enthousiast relaas.
Hij keek me somber aan.
“Niets,” zei hij. “Ze willen niet.”
“Maar ik heb ze gehoord!”
Mijn straatgenoot schudde zijn hoofd. Hij bekende enigszins besmuikt geregeld een bandje te hebben afgespeeld met zwaluwgeluiden. “Ze leven namelijk in kolonies,” legde hij uit. “Dus als ze denken dat er andere zitten, komen ze misschien...”
Inmiddels heeft mijn straatgenoot de hoop opgegeven. Althans voor dit seizoen.
Net als hij waarschijnlijk heb ik mij afgevraagd waarom zwaluwen voorbijscheren aan zijn goed voorziene dak. Aan de windrichting waar hij zijn nestpannen plaatste kan het niet liggen. Niet in de volle zon. Werkte zijn geluidsbandje averechts? Of waren er in de binnenstad van Gouda nog ruim voldoende oude, vochtige, scheve en met rottend hout gecapitonneerde plekjes onder de daken? Hoefden de zwaluwen zich niet te verlagen tot Rockwool en spaanplaatgas? En hoe - nu we toch vragen stellen - stonden zwaluwen eigenlijk geestelijk of instinctief tegenover de bemoeizorg van een dierenvriend?
juli 2005
juli 03, 2005
Grote voeten
Ineens bevond ik mij tussen wandelaars. Links en rechts schoten ze mij voorbij. Hun snelheden lagen tussen rennen en overdreven doorstappen.
Speedy volkje.
Eén hield zijn gezicht tot vlak bij de grond. Een ander legde het hoofd in de nek en maaide met zijn armen iedereen van de weg die niet snel genoeg opzij stapte. Nog weer een wandelaar smeet haar benen naar voren en zweefde er met de rest van haar lichaam achteraan. Ik liep in de weg, dat was duidelijk.
Vanaf een hekje bij een weiland gezeten, zag ik het wandelfestijn op het anders zo stille boerenweggetje een tijdlang aan. Mijn vooroordeel dat wandelverenigingen hun ledenaanwas danken aan doorverwijzingen van huisartsen en medisch specialisten kreeg af en toe een krachtige bevestiging. Verbeten, zorgelijke koppen. Steunzooldragers met x- en y-benen. Reumatisch vergroeide ruggen met stram harkende onderdanen. Rachitisch kromgetrokken spillebenen. Fanatieke, op één punt gerichte blikken achter de jampotbodems van een ziekenfondsbril.
Maar na de verspreide kopgroep van snelheidsduivels nam de indruk van armoedigheid en gezondheidsklachten af. Er verschenen nu wandelaars die om zich heen keken en groetten. Ze droegen ook niet allemaal meer die eeuwige linnen tasjes. Na een tijdje werd het gezellig. Groepen met elkaar keuvelende en zingende vrouwen. Paren in uniseks gekleed, lopend in gelijk verende, opgewekte pas.
Nog weer later vielen er gaten in de wandelkaravaan. Stelletjes wezen elkaar op scholeksters die een kraai van hun nest probeerden weg te jagen en vertraagden hun tempo om te zien hoe het zou aflopen. Een jonge man deed een manke na, tot hilariteit van zijn vriendin. De wandelaars droegen gekleurde windjacks en lang niet allemaal meer bergschoenen. Eén loper floot een aria. Het slot van La Traviata van Guiseppe Verdi als ik mij niet vergiste.
En toen zag ik Bibi.
Zorgeloos en zomers. In haar lichtblauwe jasje. Met een kek en felrood rugzakje achterop. Een blos van de buitenlucht sierde haar wangen. Naast haar beende Martin, slungelig ontspannen, bijna slenterend vergeleken met de korte stapjes van zijn echtvriendin.
“Hé Kees!” groette Bibi enthousiast. De twee kwamen lachend naar me toe en beantwoordden blijmoedig al mijn vragen over de plaats en het tijdstip waarop ze waren vertrokken en de route die ze hadden afgelegd. Ze bleken er al vijftien kilometer op te hebben zitten. Het was een mooie tocht. Ze praatten honderduit en oogden alsof ze net aan de wandeling waren begonnen. Ze leken de tijd te vergeten en ik moest ze aansporen om niet alle contact met de sliert van lopers te verliezen.
Toch wel een gezonde sport dus. Al had Martin misschien..., nou ja... bij zijn lengte...
juni 2005
Speedy volkje.
Eén hield zijn gezicht tot vlak bij de grond. Een ander legde het hoofd in de nek en maaide met zijn armen iedereen van de weg die niet snel genoeg opzij stapte. Nog weer een wandelaar smeet haar benen naar voren en zweefde er met de rest van haar lichaam achteraan. Ik liep in de weg, dat was duidelijk.
Vanaf een hekje bij een weiland gezeten, zag ik het wandelfestijn op het anders zo stille boerenweggetje een tijdlang aan. Mijn vooroordeel dat wandelverenigingen hun ledenaanwas danken aan doorverwijzingen van huisartsen en medisch specialisten kreeg af en toe een krachtige bevestiging. Verbeten, zorgelijke koppen. Steunzooldragers met x- en y-benen. Reumatisch vergroeide ruggen met stram harkende onderdanen. Rachitisch kromgetrokken spillebenen. Fanatieke, op één punt gerichte blikken achter de jampotbodems van een ziekenfondsbril.
Maar na de verspreide kopgroep van snelheidsduivels nam de indruk van armoedigheid en gezondheidsklachten af. Er verschenen nu wandelaars die om zich heen keken en groetten. Ze droegen ook niet allemaal meer die eeuwige linnen tasjes. Na een tijdje werd het gezellig. Groepen met elkaar keuvelende en zingende vrouwen. Paren in uniseks gekleed, lopend in gelijk verende, opgewekte pas.
Nog weer later vielen er gaten in de wandelkaravaan. Stelletjes wezen elkaar op scholeksters die een kraai van hun nest probeerden weg te jagen en vertraagden hun tempo om te zien hoe het zou aflopen. Een jonge man deed een manke na, tot hilariteit van zijn vriendin. De wandelaars droegen gekleurde windjacks en lang niet allemaal meer bergschoenen. Eén loper floot een aria. Het slot van La Traviata van Guiseppe Verdi als ik mij niet vergiste.
En toen zag ik Bibi.
Zorgeloos en zomers. In haar lichtblauwe jasje. Met een kek en felrood rugzakje achterop. Een blos van de buitenlucht sierde haar wangen. Naast haar beende Martin, slungelig ontspannen, bijna slenterend vergeleken met de korte stapjes van zijn echtvriendin.
“Hé Kees!” groette Bibi enthousiast. De twee kwamen lachend naar me toe en beantwoordden blijmoedig al mijn vragen over de plaats en het tijdstip waarop ze waren vertrokken en de route die ze hadden afgelegd. Ze bleken er al vijftien kilometer op te hebben zitten. Het was een mooie tocht. Ze praatten honderduit en oogden alsof ze net aan de wandeling waren begonnen. Ze leken de tijd te vergeten en ik moest ze aansporen om niet alle contact met de sliert van lopers te verliezen.
Toch wel een gezonde sport dus. Al had Martin misschien..., nou ja... bij zijn lengte...
juni 2005
Ander nieuws
Een andere krant, een andere kant. Een gratis proefabonnement op het Reformatorisch Dagblad geeft mij een andere kijk. Niet in het laatst op mijn eigen stad. Gouda en omgeving komen in het blad geregeld voor. De streek waarin Bergambacht, Ammerstol en Stolwijk liggen, figureert zelfs vaker in de kolommen dan Amsterdam. We wonen duidelijk in de bible belt.
Het Reformatorisch Dagblad mag in veel opzichten een kwaliteitskrant genoemd. Het blad is zonder sensatiezucht geschreven. Toch is de keuze van het plaatselijke nieuws opmerkelijk.
Een nieuwe vleugel aan een Goudse school bleek goed voor een artikel met foto in het landelijke medium. Er stond niet bij dat het om een reformatorische school ging. De strekking luidde: eindelijk heeft deze school de overheid ervan kunnen overtuigen dat het leerlingenaantal stabiel blijft.
Een paar dagen later hetzelfde onderwerp in een paginagrote advertentie. Met de annonce feliciteren bouwbedrijven het schoolbestuur. Een dergelijke gesponsorde advertentie zie ik normaal alleen bij nationale gebeurtenissen, zeg maar als de Westerscheldetunnel wordt geopend, of de Hogesnelheidslijn.
Nieuws was ook het ‘bezinningscongres’ in Gouda over ‘moeten of ont-moeten’. Het congres vond geen doorgang wegens gebrek aan belangstelling, maar de krant wijdt er toch een tweekolommer aan. De organisator, het van oorsprong gereformeerd vrijgemaakte verband Sensor had met drama, meditatie, muziek en verbeelding de ‘hele rechterflank van de orthodoxe gezindte’ willen bereiken.
Sinds mijn proefabonnement op het RD weet ik ook van het bestaan van twee meisjes op kamers aan de Karnemelksloot die een vriendschap sloten voor het leven. Toen ze nog op hetzelfde huisnummer woonden, voerden ze urenlange gesprekken op de trap. Nu hebben ze verschillende voordeuren, maar zien ze elkaar ook. ’s Zondags bezoeken ze ieder een andere kerk, maar als hen geestelijke nood overvalt, bidden ze samen.
Het meest aangrijpende verhaal over Gouda dat ik de afgelopen veertien dagen las ging over een jongen in de brugklas van de Goudse Driestar die verslingerd raakte aan heavy metal. Tijdens het beluisteren van deze muziek kwam het zover dat zijn vriend een pentagoon op zijn lichaam tatoeëerde en hijzelf een omgekeerd kruis. “Een jongen in de macht van de satan. En dat gebeurt op ónze scholen.” De docente die het verhaal vertelde tijdens een forumdiscussie in Woerden was duidelijk niet bekomen van haar gruwelijke ontdekking. Het zal je ook maar gebeuren.
mei 2005
Het Reformatorisch Dagblad mag in veel opzichten een kwaliteitskrant genoemd. Het blad is zonder sensatiezucht geschreven. Toch is de keuze van het plaatselijke nieuws opmerkelijk.
Een nieuwe vleugel aan een Goudse school bleek goed voor een artikel met foto in het landelijke medium. Er stond niet bij dat het om een reformatorische school ging. De strekking luidde: eindelijk heeft deze school de overheid ervan kunnen overtuigen dat het leerlingenaantal stabiel blijft.
Een paar dagen later hetzelfde onderwerp in een paginagrote advertentie. Met de annonce feliciteren bouwbedrijven het schoolbestuur. Een dergelijke gesponsorde advertentie zie ik normaal alleen bij nationale gebeurtenissen, zeg maar als de Westerscheldetunnel wordt geopend, of de Hogesnelheidslijn.
Nieuws was ook het ‘bezinningscongres’ in Gouda over ‘moeten of ont-moeten’. Het congres vond geen doorgang wegens gebrek aan belangstelling, maar de krant wijdt er toch een tweekolommer aan. De organisator, het van oorsprong gereformeerd vrijgemaakte verband Sensor had met drama, meditatie, muziek en verbeelding de ‘hele rechterflank van de orthodoxe gezindte’ willen bereiken.
Sinds mijn proefabonnement op het RD weet ik ook van het bestaan van twee meisjes op kamers aan de Karnemelksloot die een vriendschap sloten voor het leven. Toen ze nog op hetzelfde huisnummer woonden, voerden ze urenlange gesprekken op de trap. Nu hebben ze verschillende voordeuren, maar zien ze elkaar ook. ’s Zondags bezoeken ze ieder een andere kerk, maar als hen geestelijke nood overvalt, bidden ze samen.
Het meest aangrijpende verhaal over Gouda dat ik de afgelopen veertien dagen las ging over een jongen in de brugklas van de Goudse Driestar die verslingerd raakte aan heavy metal. Tijdens het beluisteren van deze muziek kwam het zover dat zijn vriend een pentagoon op zijn lichaam tatoeëerde en hijzelf een omgekeerd kruis. “Een jongen in de macht van de satan. En dat gebeurt op ónze scholen.” De docente die het verhaal vertelde tijdens een forumdiscussie in Woerden was duidelijk niet bekomen van haar gruwelijke ontdekking. Het zal je ook maar gebeuren.
mei 2005
Geloofsrichting
Wandelen door de achterpoorten van de Herenstraat is een volkenkundige excursie. De schuurtjes en bouwsels van wrakhout doen denken aan de krottenwijken van Calcutta. Een groter contrast dan deze vormeloze hutjes en houtstapels met de lichte steensoort van Hollandse nieuwbouw is nauwelijks denkbaar. Klapperende lappendaken van zeil en landbouwplastic, op hun plaats gehouden door gebroken stoeptegels. Schuurtjes en schuttingen die meer gestapeld lijken dan gespijkerd.
Bij de onderbreking van een zijstraatje ontmoet ik een bekende. Hij woont een paar stappen verder. ‘Hé man, ik heb net mijn huurauto weggebracht. Was in Den Helder.’ Hij grijnst breed. ‘Dagje in een duikboot.’ Of ik wil binnenkomen.
Aan zijn eettafel vertelt hij over zijn nieuwste kunstproject. Dubbelportretten van religieuze voorgangers. Een foto van de zieleherder in vol ornaat, gevat in de entourage van zijn functie. Daarnaast één van dezelfde persoon in zijn vrije tijd. Vandaag bezocht hij een aalmoezenier van de marine, thuis en in zijn onderzeeër.
‘Eerst maken we een pilot’ legt mijn gastheer in kantoor-Nederlands uit. ‘Vijf dubbelfoto’s met een interview. Daarmee stappen we naar musea en sponsors.’ Hij laat polaroids zien die hij eerder op de dag heeft genomen en glanzende kleurenafdrukken van rabbijn Awraham Soetendorp, een mij onbekende imam van moskee Milli Görüs, een hindoestaanse voorgangster en een oudkatholieke priester. Het Wereldmuseum in Rotterdam, een kunstmuseum in het Roergebied en één in Vlaanderen hebben al interesse getoond. Nu gaat het erom financiers te vinden.
Al die foto’s op groot formaat. Vele maanden arbeid. Het luxe boek dat hij erbij wil uitgeven. ‘Hoeveel...’, begin ik voorzichtig. ‘Een miljoen ongeveer’, verklaart mijn gespreksgenoot achteloos.
‘Maar het lukt wel’, voegt hij er even nonchalant aan toe. ‘De grote cultuurfondsen, Prins Bernard en VSB, zullen zeker meedoen. Al blijft het natuurlijk de vraag voor hoeveel. Verder gaan we naar migranteninstellingen, de Wereldraad van Kerken, noem maar op.’
Als ik even later mijn weg vervolg door de stegen, verkeren mijn gedachten nog bij het gesprek. Vooral één uitspraak hamert na in mijn hoofd. ‘Het project gaat honderdvijftig verschillende godsdienstige stromingen omvatten. Je kunt er in Nederland ook tweehonderdvijftig vinden als het moet. Maar dan kom je bij particuliere groepjes in achterkamertjes.’
Honderdvijftig richtingen? Ineens valt mij op dat boven de slordig opgetrokken schuurtjes en voddige schuttingen telkens één glimmend ding uittorent. Een baken van moderniteit dat steeds naar dezelfde kant wijst.
De schotelantenne. Hij richt zich naar het zuidoosten als ik me goed oriënteer. Naar Rome, Jeruzalem en Mekka. Naar India en de Borobudur.
april 2005
Bij de onderbreking van een zijstraatje ontmoet ik een bekende. Hij woont een paar stappen verder. ‘Hé man, ik heb net mijn huurauto weggebracht. Was in Den Helder.’ Hij grijnst breed. ‘Dagje in een duikboot.’ Of ik wil binnenkomen.
Aan zijn eettafel vertelt hij over zijn nieuwste kunstproject. Dubbelportretten van religieuze voorgangers. Een foto van de zieleherder in vol ornaat, gevat in de entourage van zijn functie. Daarnaast één van dezelfde persoon in zijn vrije tijd. Vandaag bezocht hij een aalmoezenier van de marine, thuis en in zijn onderzeeër.
‘Eerst maken we een pilot’ legt mijn gastheer in kantoor-Nederlands uit. ‘Vijf dubbelfoto’s met een interview. Daarmee stappen we naar musea en sponsors.’ Hij laat polaroids zien die hij eerder op de dag heeft genomen en glanzende kleurenafdrukken van rabbijn Awraham Soetendorp, een mij onbekende imam van moskee Milli Görüs, een hindoestaanse voorgangster en een oudkatholieke priester. Het Wereldmuseum in Rotterdam, een kunstmuseum in het Roergebied en één in Vlaanderen hebben al interesse getoond. Nu gaat het erom financiers te vinden.
Al die foto’s op groot formaat. Vele maanden arbeid. Het luxe boek dat hij erbij wil uitgeven. ‘Hoeveel...’, begin ik voorzichtig. ‘Een miljoen ongeveer’, verklaart mijn gespreksgenoot achteloos.
‘Maar het lukt wel’, voegt hij er even nonchalant aan toe. ‘De grote cultuurfondsen, Prins Bernard en VSB, zullen zeker meedoen. Al blijft het natuurlijk de vraag voor hoeveel. Verder gaan we naar migranteninstellingen, de Wereldraad van Kerken, noem maar op.’
Als ik even later mijn weg vervolg door de stegen, verkeren mijn gedachten nog bij het gesprek. Vooral één uitspraak hamert na in mijn hoofd. ‘Het project gaat honderdvijftig verschillende godsdienstige stromingen omvatten. Je kunt er in Nederland ook tweehonderdvijftig vinden als het moet. Maar dan kom je bij particuliere groepjes in achterkamertjes.’
Honderdvijftig richtingen? Ineens valt mij op dat boven de slordig opgetrokken schuurtjes en voddige schuttingen telkens één glimmend ding uittorent. Een baken van moderniteit dat steeds naar dezelfde kant wijst.
De schotelantenne. Hij richt zich naar het zuidoosten als ik me goed oriënteer. Naar Rome, Jeruzalem en Mekka. Naar India en de Borobudur.
april 2005
Abonneren op:
Posts (Atom)